باطلى بود كه مطرح شد ) . دفع ايراد : اين ايراد مدفوع است به اينكه وجود به ذات خود وجود دارد نه به وجود زائدى يعنى وجود ، عين موجوديّت است به خلاف ماهيّت كه حيثيّت ذاتش غير حيثيّت وجودش مىباشد . نقصى بر اين پاسخ گفته شده است كه كلمهء موجود در عرف لغت تنها اطلاق مىشود بر چيزى كه براى آن ذاتى بوده ، معروض وجود باشد و لازمهء اين قول اين است كه وجود غير از موجود است . و لكن ( اين نقض و ادّعا ) بر فرض صحّت ، به وضع لغت و يا غلبهء استعمال الفاظ مربوط مىشود و بديهى است كه حقايق ، هرگز تابع استعمال الفاظ و نحوهء آن نيست چنان كه گذشت . براى وجود ، حقيقت عينى است و در واقع حقيقت عينى براى خود حقيقت عينى ثابت است ( و در اين مورد ترديدى وجود ندارد ) . در اين خصوص « بهمنيار « 1 » » در كتاب « التّحصيل » چنين مىگويد : « و بالجملة فالوجود حقيقتة انّه فى الاعيان لا غيرو كيف لا يكون فى الاعيان ما هذه حقيقته انتهى » يعنى « حاصل كلام اينكه حقيقت وجود تنها در اعيان تحقّق دارد و چگونه ممكن است در اعيان نباشد وجودى كه حقيقتش عين عينيّت و خارجيّت است » ؟ ايراد دوّم : اگر وجود موجوديّتش بذاته باشد ( يعنى وجود موجود عين ذاتش باشد ) لازم مىآيد كه

--> ( 1 ) - بهمنيار فرزند مرزبان ديلمى آذربايجانى حكيم مشهور و يكى از اجلّهء شاگردان شيخ الرّئيس ابو على سينا بوده او در اوائل ، دين گبر ، داشت سپس مسلمان شد بهمنيار به حدّت ذكاء و تندى هوش معروف است و چند كتاب از او بيادگار مانده است : 1 - مباحث حاوى سؤال و پاسخ‌هائى است كه بين او و استادش درگرفته بود . 2 - « التّحصيل » در منطق و حكمت كه آن را بنام ابى منصور بن بهرام بن خورشيد بن يزديار محبوسى برشته تحرير درآورده است . 3 - البهجة و السّعاده . وفات او در سال 458 ( ه . ش ) سال بعد از مرگ بو على سينا واقع شده است ( لغت نامه دهخدا ذيل مادّهء ابو الحسن ص 401 ( شارح )